scan VRP 001Historie van de Zuidlaardermarkt

ZUIDLAREN – Wie Zuidlaren zegt, noemt in één adem Zuidlaardermarkt. Op de vaste dag, derde dinsdag van oktober, wordt alweer de 815e editie gehouden. Het is nog altijd de grootste paardenmarkt van West-Europa. Het evenement trekt meer dan 150.000 mensen uit binnen-en buitenland. De Vriezer Post dook in het verleden. De Zuidlaardermarkt staat bol van de tradities en mysteries.

De historie van de Zuidlaardermarkt staat uitgebreid beschreven in het boek ‘Zuudlaordermaak 700 jaar?’ Zuidlaren is altijd een agrarisch dorp geweest. Bij de coöperatieve Boerenleenbank, sinds 1906 gevestigd in Zuidlaren, deden boeren de financiële zaken. Het bruggetje naar de Zuidlaardermarkt is gemaakt. Jaarmarkten nemen in Drenthe van oudsher een belangrijke plaats in. De markten zijn van kerkelijke oorsprong. De Zuidlaardermarkt werd ook wel eens op zondag gehouden, 29 september, de dag van de viering van St. Michiel. Het waren niet alleen gelovigen die het feest bijwoonden, dat uitgroeide tot kermis. De mensen die van ver kwamen hadden een vervoermiddel nodig. Een paard was een veelgebruikt vervoermiddel. Door de vele paarden werd de gelegenheid genomen elkaars dier te vergelijken. Het kwam tot een ruilhandel; de paardenmark was geboren. Nog voordat de paardenmarkt volledig tot ontwikkeling kwam, trok het dorp vele reizende kooplieden (waaronder het reizende bioscoop van familie Weltes), maar ook kunstenaars en goochelaars en maakten een feest van de markt, zoals we dat nog steeds kennen. Tegenwoordig wordt er veel ophef gemaakt over het welzijn van paarden. In die tijd waren het juist de handelaren, die de gemeenteraad verzochten om de dieren al op maandagavond aan te voeren. Want, vonden de handelaren, op dinsdag zorgde het voor een grote opstopping en vanwege het gebrek aan personeel, werden de beesten onnodig ruw behandeld. Wanneer het verzoek niet gehoneerd zou worden dreigden de handelaren naar een andere markt te gaan. De toenmalige burgemeester koos eieren voor zijn geld en wijzigde de marktverordening, zodat jongvee al op maandagavond kon worden aangevoerd. Het tijdstip van de Zuidlaardermarkt betekent het begin of einde van een jaargetijde. Bijvoorbeeld het einde van het oogstseizoen en scheiding tussen zomer en winter. De Zuidlaardermarkt is de datum voor het einde voor het einde van het aardappelrooien. Iedere boer moest voor de derde dinsdag in oktober klaar zijn met aardappels ‘krabben’, anders was het een schande. De boerenknecht moest anders met het aardappelloof om het been naar de markt. En wat het jaargetijde betreft, de markt wordt gehouden voor de kachel weer aan gaat. In 1200 werd de eerste Zuidlaardermarkt gehouden. Althans, uitgeroepen, helemaal zeker is het niet. Het werd betiteld als de oudste jaarmarkt van West-Europa. Het bewijs zou zijn gevonden in de havezate Laarwoud. Dit betrof enkele zeer oude perkamenten. Er wordt melding gemaakt van Aymyn, ‘heer der Ardennen’, die bekend stond om de strijd tegen aartsvijand Karel de Grote. Vader Amyn had een paard- Beyaard- dat zo sterk was als tien andere paarden en deze zou op de Zuidlaardermarkt gekocht zijn. Het verhaal gaat verder en dit wordt verwezen naar het rijk der fabelen. Een ander verhaal wijst naar een overval door stad-Groningers op Zuidlaren, waarbij de kerk en het dorp in brand worden gestoken Ook dit wordt in twijfel getrokken. Zodoende hangt een mysterie rond de oorsprong. Zuidlaardermarkt heeft heel wat stormen doorstaan, zelfs de Tweede Wereldoorlog. Direct na de oorlog ontstond nog een fenomeen, dat zo verbonden is met de Zuidlaardermarkt: de Zuidlaarder Bol. Familie Hovius zag letterlijk brood in de bol. Mensen gingen in die tijd voor het eerst op vakantie en Zuidlaren werd een geliefd oord. Vakantiegangers vroegen om de plaatselijke specialiteit. Hovius produceerde een bol met krenten en rozijnen, waarna de Zuidlaarder Bol een feit was. ‘De echte Zuidlaarderbol’ zoals de gevel sierde en slogan werd. Ook al zo’n mooie, lange traditie, zo passend bij Zuidlaardermarkt. En nog altijd in trek. De Zuidlaardermarkt is zo sterk als een paard. Een Zuidlaarder paard.

Foto: ‘Zuudlaordermaark 700 jaar’? (uitgeverij Diette Doesburg)