"We blaffen wel veel, maar niet bij de goede deur"

PEIZE/VRIES – Jozien Schrale is vorige week in de raadszaal opnieuw beëdigd als Ombudsvrouw van de gemeente Tynaarlo. Schrale spreekt openhartig over de wereld van bezwaarschriften.

Nederland is een van de rijkste landen ter wereld, maar tegelijkertijd klaagland nummer een. Maar waar kun je met die bezwaren heen? Dat is niet altijd bekend. Jozien vergelijkt het met een hond. "We blaffen wel, maar dan niet bij de goede deur". Bij Jozien Schrale ben je op het juiste adres. De in Soest geboren Jozien studeerde rechten in Groningen en is in het Noorden ‘blijven hangen’. Ze groeide zelfstandig op. "Bij ons bestond geen ‘Hotel la Mama’", zegt ze in haar eigen woorden. Haar carrière: personeelszaken gemeente Hoogezand, was werkzaam bij de provincie Drenthe, een letselschadebureau in Glimmen, raadslid en heeft tegenwoordig een advocatenpraktijk in Roden. "Het bezwaarschriftenwerk vind ik leuk. Ik heb wat met de overheid. Zeven jaar geleden kwam er een vacature vrij voor Ombudsman bij de gemeente Tynaarlo. In mijn onnozelheid heb ik gesolliciteerd. Ik ben voor zes jaar benoemd en dit is nu verlengd". Als inwoner van Peize is ze volstrekt onafhankelijk. Haar kantoor is in het gemeentehuis van Vries. Maar ook daar bewaart Schrale afstand. "Ik ga niet op schoot zitten. En kom ook niet op de nieuwjaarsborrel. Ik ben Ombudsvrouw van Haren en Tynaarlo. Eén instituut voor twee gemeenten. Daarbij behoren ook de Sociale Dienst en Meerschap Haren. De Ombudsman is een ’tweedelijns klachtenregeling’. Je hebt eerst te maken met het interne klachtenbureau van de gemeente. Ben je het dan nog niet eens, dan kom je terecht bij de Ombudsvrouw. Die klachten gingen de eerste jaren vooral over de problemen met ruimtelijke ordening binnen de gemeente. Tegenwoordig is het heel divers. Feitelijke dingen. Mooi voorbeeld in Haren. De gemeente had bedacht om bij een parkeerterrein parkeerautomaten te installeren. Er werd een deal met de plaatselijke supermarkt afgesloten. Mensen moeten twee kaartjes trekken. Eentje waarmee ze korting krijgen in de winkel en een voor achter het raam van de auto. Nu blijken deze kaartjes erg op elkaar te lijken, waardoor er wel eens het verkeerde kaartje gebruikt wordt. De parkeerwachter schreef echter wel bekeuringen uit. Ik heb advies gegeven en de ‘flips’ zijn nu van de baan. En er is nu een bord gekomen waarop duidelijk uitleg wordt gegeven over het systeem. Vaak deugt de communicatie niet. Juridisch heb ik geen bevoegdheid. Ik probeer altijd een gesprek aan te gaan, bijvoorbeeld met de betreffende wethouder. Het komt ook vaak voor dat mensen geen duidelijk antwoord krijgen in een brief als iets niet kan. Niet concreet genoeg. Puur om de goeiigheid, om de mensen een beetje hoop te geven. Maar als het nee is zeg dan ook nee. Ik houd ook spreekuur. ( eerste dinsdag van de maand van 16.00-17.00 uur in het gemeentehuis in Vries). Ook in Haren. Daar liep het wel eens uit de hand. Ze zagen me als VARA Vakantieman. Nou, ik ben geen Frits Bom. Er is veel onwetendheid over klachten. Goed goochelen is dan ook een kunst. Vreemd is het niet, de samenleving is ingewikkeld. Momenteel verlopen de gesprekken bij de Sociale Dienst moeilijker. Doordat de bijstandswet is aangescherpt worden de mensen veel meer achter de vodden gezeten. Ik heb veel lol aan dit werk. Je probeert mensen verder te helpen. Soms lukt dat, maar niet altijd. Je hebt voor dit baantje levenservaring, kennis van de overheid en het maatschappelijk verkeer nodig. Ik mag in elk dossier kijken, ook al staat er vertrouwelijk op. Ik krijg geen toezicht, maar moet wel door middel van een jaarverslag verantwoording afleggen aan de gemeenteraad. Twee keer heb ik in het verslag in mijn bevindingen aangegeven dat de gemeente duidelijk moet zijn als een verzoek wordt afgewezen. Daardoor kwam de burgemeester in de problemen, die zich moest verantwoorden bij de raad. Dat was niet mijn bedoeling. Het geeft wel de invloed aan. Nogmaals: het probleem zit vaak in de communicatie. Mensen worden vaak burgers genoemd en daar walg ik van. Dat klinkt te afstandelijk. Het is ‘wij’. Als een supermarkt je niet bevalt ga je naar een andere winkel. Maar de overheid heeft een monopoliepositie. Er is maar één plek waar je je rijbewijs kunt verlengen. Clientèle hebben geen andere keuze. Je moet het met elkaar doen. Dat moet je je realiseren als je bij de overheid werkt". Jozien Schrale ziet dit werk als een leuke bijbaan. "Ik behandel ongeveer twee klachten per jaar. Dat is niet veel. Kijk, een leidinggevende vangt veel weg en de klachtenfunctionaris ook. Voor mij blijft het topje van de ijsberg over. Maar daar zit wel veel tijd in. Want na de klacht moet je soms een hoorzitting houden en het bemiddelen vergt nog meer inzet. Dan zijn er nog de spreekuren. Ik krijg voor deze functie van de gemeente 2500 euro per jaar". Schrale is heel toegankelijk en kent geen geheimen. "Wat ik van de gemeente Tynaarlo vindt? De sfeer is anders dan in Noordenveld. Neem alleen al het gebouw. Van de buitenkant lijkt het op een aquarium. Binnen straalt het ruimte uit. In Tynaarlo heb je meer ‘losse’ dorpen dan in Noordenveld. Zuidlaren is Zuidlaren. Eelde is Eelde. Wat heel mooi is dat je de raadsvergaderingen op de voet kunt volgen. Er is zo een rechtstreekse verbinding met de bevolking. En wat Haren betreft. Dat is een veel kleinere gemeente. Dat zie je ook terug in de klachtenfunctionaris die daar meerdere taken heeft. Het zal moeilijk zijn om als kleine gemeente zich zelfstandig te handhaven. Maar een samenvoeging? Ik hou meer van kleinschaligheid. Haren is ook anders. De gemeente heeft goed opgeleide mensen. Maar je hebt ook in Tynaarlo zo’n groepje. Neem VOLE (de actiegroep tegen baanverlenging). Dat zijn over het algemeen ‘fitte vutters’. Die steken er zoveel energie in en er zit zoveel deskundigheid bij. Dan is het moeilijker om resultaten te bereiken". Terug naar mopperend Nederland. "De bedoeling is dat je niet moppert aan de borreltafel als iets volgens jou niet rechtvaardig is. Meld het!. Heb ik je nog geen thee ingeschonken?". Beleefd blijven en niks zeggen. Schrale weet wel raad: je kunt een klacht indienen".foto ombudsvrouwen