"We muggen best wat trotser wezen op onze Drentse taol"

VRIES/VRÈEIS – ‘Meertmaond Dialectmaond’ is begonnen. Drenthe zal dit weten ook. Maar taal ligt gevoelig. Wanneer Johan Cruijff in zijn erbarmelijk Nederlands spreekt zwijgt iedereen in alle talen. Een Drent zou commentaar krijgen. Dialect is echter in opmars. Rasechte Drent Gert Jakobs zette vorige zomer heel Hilversum op zijn kop toen hij anekdotes vertelde bij Tour de Jour van RTL 7, in onvervalst Drèents. Heel Nederland vond het gewéldig. En toch is er nog steeds wat schaamte en bescheidenheid onder de Drentse bevolking.

"Moar we huiven ons niet te schaomen voor de taol waorin wei grootbracht bint", menen Aaf Ganzeveld en Willie Sprenger, die zich actief inzetten voor het ‘Huus van de Taol’, het instituut dat het Drents promoot. In het episch centrum in Beilen worden typische benamingen gebruikt. Ganzeveld legt uit. De ‘Taoldrost’ is de hoogste baos binnen de organisatie- Anne Doornbos-, elke gemeente hef een ‘Taolschulte’ (zeg maar burgemeester en dat is in Tynaorl Herma Stroetinga oet Potterwol) en dan binnen er Keurnoten, in politieke kringen raodsleden. De onderdaonen hè, die het oetvoeren. Wil je wel alles met ‘ao’ schrieven, want ‘oa’ is Grunnings", wordt Aaf dan scherp. Dat dit gevoelig ligt ondervond heel Nederland in de jaren ’70 met de actie ‘De Kop heurt erop’, toen Groningen Noord-Drenthe dreigde in te lijven. Hoe bescheiden de Drent ook is, er zijn grenzen. Het Drents wordt overal verschillend gesproken. Het Drents van Aaf oet Eel (maor woont in Vrèeis) is heel anders dan het Drents van Zeijenaar Sprenger die van oorsprong uit Schoonoord komt. De keurnoten zijn actief op allerlei gebied met betrekking tot het Drents. Zo staan ze op markten waar onder meer Drentse boeken gepromoot worden, maar ook: voorlezen op scholen. Op tafel komt een pakket Drents. Alle scholen in Drenthe krijgen het nieuwe en unieke lespakket ‘Jamero’ en dat houdt in: cd’s en dvd’s met Drentstaolige kinderliedties. Onlangs werd in Zeijen het eerste Drentse kinderboek voor groep 8 gepresenteerd door Leny Hamminga, leerkracht in Zeijen. Er was geen kind die Drents sprak. "Maor ze verstaon het allemaal wel, heur", weet Ganzeveld. "Het hangt af van de leraar. Een school in Eelde wil niks te maken hebben met de streektaal. Kinderen zijn over het algemeen enthousiast. Ze spreken je er het hele jaar op aan. Zo herkende een kind van de Vijverstee mij, van het voorlezen. "Ik ken u. U kunt Drents praten". Uiteraard is de deur bij Aaf voorzien van de sticker ‘hier kuj Drents praoten’. "Het gaat er niet om dat ze Drents leren, maar dat er aandacht is voor de Drentse cultuur. ", vinden Aaf en Willie belangrijker. Toch willen de keurnoten benadrukken dat Drents net als het Fries geen dialect is maar een taal, onderdeel van het grote Nedersaksisch taalgebied. "Het is zonde als mensen er voor schromen om Drents te praten. Groningers zijn veel trotser op hun taaltje. Juist deze streek is het moeilijkst, toegankelijke gebied. Ook in het gemeentehuis. Als je over Drents begint, ze willen niet voor of achteruit. Maar ‘boers’, waar Drents vaak voor stond, ligt ver achter ons. Je hoort tegenwoordig veel streektaal. Ja, de stad heeft zeker invloed. Het heeft te maken met de identiteit. Men voelt zich hier meer Groninger. Maor wie binnen Drenten", worden beiden fel. Huus van de Taol is ontstaan in 2008. Deze organisatie heeft al veel bereikt en ontwikkeld. Zo is de vorig jaar de in het leven geroepen ‘Kiepshop’, waarin allerlei Drentse kedogies via het net besteld kunnen worden, een groot succes. Ook de actie ‘Bed en Breakfast ‘dat veranderd werd in ‘Slaopen en Stoet’ sloeg enorm aan. Zoals elke organisatie heeft ook Huus van de Taol te maken met mindere subsidies en ook een terugloop in het aantal leden. "We zijn bezig met ledenwerving. Mensen kunnen vriend worden (ondersteunen), donateur of een Drents tijdschrift ontvangen, Voor meer informatie: www.huusvandetaol.nl. Het Huus heeft als credo: ‘Drents a’st kan, Nederlands a’st beter is’. (vandaar dit artikel tweetalig, red.) Men kan altijd bellen. Ze bint d’r bliede met; ze willen altied helpen met alles op gebied van sprekers, boeken, enz. "Veurlezen op schoulen", vind ik toch wel een van de hoogtepunten, zegt Aaf. Nu de jeugd nog warmer krijgen. Als we het dan toch over trots hebben. Drenthe heeft een landelijke spreuk bedacht: ‘Drenthe doet wat met je’. Misschien is het beter om de karakteristieke, unieke hunebed centraal te stellen. Voor de jeugd ‘keigaaf’. Nou nog een schier Drèents woord bedenken. Huus van Taol