REGIO – Na de machtsovername van de Taliban in Afghanistan moesten veel Afghanen hun heil elders zoeken. Zo ook in Nederland, in Zoutkamp om precies te zijn. In allerijl werd er opvang gecreëerd in de militaire kazerne van Zoutkamp. Bestemd voor Afghanen die door de Nederlandse regering zijn geëvacueerd vanuit hun land van herkomst. Het duurde amper drie dagen en de opvang zat al helemaal vol. Rond de 500 vluchtelingen moeten eerst in preventieve quarantaine, ook worden zij getest op het coronavirus.

‘Veel is nog onduidelijk,’ vertelt een medewerker. ‘Het gaat hier om een unieke situatie. Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt. De medeweker van het COA werkt normaliter op een andere locatie, maar is speciaal voor dit project ingevlogen. De vluchtelingen worden bij aankomst met de bus vanuit Schiphol direct opgevangen. ‘Het belangrijkste was dat zij een bed kregen, zij waren vooral moe.’ De kazerne in Zoutkamp is evacuee-centrum geworden, maar dezelfde instanties als in Ter Apel zijn er bij betrokken. IND, GGD en Vluchtelingenwerk. Laatstgenoemde is een van de belangrijkste partijen. Zij begeleiden de Afghanen van A tot Z. ‘Van binnenkomst tot uiteindelijke zelfstandigheid.’ De medewerker vertelt verder: ‘Het was een grote chaos, maar het moest ook hals over kop ingericht en klaargemaakt. Uiteindelijk is het goed gekomen.’ In de hele regio worden diverse inzamelingsacties georganiseerd. Zo ook in de gemeente Tynaarlo worden er acties georganiseerd. Twee meiden van 8 en 10 van een basisschool in Zuidlaren gaan op maandag 6 september twintig kilometer lopen. Van hun school naar de Rijksuniversiteit in Groningen. Een hele afstand voor beide zusjes. Het geld gaat naar Stichting Vluchteling. Burgemeester Marcel Thijsen geeft op maandag 6 september het startschot. Onder het mom van: ‘Wij mogen wel naar school en voor meisjes uit Afghanistan wordt dat moeilijk. Meisjes voor meisjes.’

Vanwege de coronamaatregelen moeten de vluchtelingen, zoals gezegd, eerst tien dagen in quarantaine. Het COA-team legt het eerste contact met de mensen, kijkt wat er verder nodig is aan voorzieningen en doet de eerste begeleiding. De vrijwilligers van Vluchtelingenwerk zijn ook aanwezig en zullen de verdere begeleiding op zich nemen. Zij blijven ook na de quarantaine de begeleiders van de Afghaanse vluchteling en helpen met het regelen van allerlei zaken en het vinden van werk. Het COA begint ondertussen met een mini-inburgeringscursus. Het is nog niet duidelijk hoelang de Afghaanse vluchtelingen in Zoutkamp moeten blijven. In principe gaan de vluchtelingen van de noodopvang naar een asielzoekerscentrum en van daaruit naar een woning. Zolang ze in Zoutkamp zijn, geeft COA alvast lessen Nederlandse taal en lessen over de Nederlandse samenleving. Dan zijn de vluchtelingen beter voorbereid als de echte cursussen beginnen. Uiteindelijk kan het van Schiphol tot het intrekken in een woning 158 dagen duren, nog los van eventuele uitloop vanwege mogelijke achterstanden bij de IND bijvoorbeeld. We weten dat de IND een fikse achterstand had en dat ze via een taskforce dit hebben weggewerkt. Het is de vraag wat de nieuwe toeloop aan vluchtelingen gaat betekenen voor de werkdruk bij de IND. Het is dus maar de vraag of het zo soepel gaat lopen als geschetst wordt. Niet alleen de IND, maar ook de gemeente heeft vanwege de woningkrapte moeite om iedereen binnen de gestelde deadlines aan een woning te helpen. En dan is er ook nog de vraag of de Afghaanse vluchteling een normale procedure doorloopt of een speciaal traject krijgt. ‘Deze groep is toch een aparte tak van sport. Veel is al in Kaboel geregeld en we weten nog niet welke route ze precies verder gaan volgen. Of ze ook in de wacht komen of sneller het systeem in gaan.’

‘Voordat de mensen een huis kunnen krijgen, was er hier allereerst nog veel werk aan de winkel,’ vervolgt en medewerker van het COA. ‘De meesten hebben echt helemaal niets en zijn in allerijl vertrokken uit voornamelijk Kabul.’ Ook wordt er naarstig gezocht naar personeel. Alle handen zijn welkom om wat orde in de chaos te scheppen. Via een uitzendbureau is het COA aan het werven. Het uitzendbureau zegt in een reactie dat er wel wat aanmeldingen zijn, maar dat ook het uitzendbureau te maken heeft met arbeidskrapte. De medewerker: ‘Alles was in eerste instantie welkom, bijvoorbeeld tassen met oude kleding en schoenen. Sommigen hadden zelfs alleen maar sokken aan.’ Het was alle hens aan dek voor de medewerkers. Ook zij moeten wennen aan de nieuwe omgeving en de nieuwe functie. Iedereen is multi-inzetbaar geworden. ‘Ik heb gisteren de was gedaan en deze vervolgens opgehangen. De Afghaanse kleding hebben wij omgeruild naar westerse kleding.’ Een medewerker heeft er een paar lange dagen opzitten: ‘Het waren bijzondere en emotionele dagen. Wij zijn van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat bezig geweest. Opvang verlenen, verzorgen, registreren, voorzieningen treffen en een luisterend oor bieden. Ik heb echt heftige verhalen gehoord. De evacuaties waren levensgevaarlijk. Gisteren nog beschoten in Kabul en een dag later veilig in Zoutkamp. De evacuees zijn ook emotioneel, zij hebben hun familie en thuis onverhoopt achtergelaten. Echter merk ik ook dankbaarheid voor de gastvrijheid van Nederland.’