Wat: Fietstocht langs historische plaatsen

Waar: Eelde

Wanneer: 20 april

EELDE – Heel Nederland viert op 5 mei de bevrijding van Nederland en op 4 mei herdenken we de slachtoffers die vielen in de Tweede Wereldoorlog. Om deze historie tastbaar te maken maakte klas 2D van het Terra College afgelopen week een fietstocht langs drie plekken in Eelde en kreeg op iedere locatie een bijzonder verhaal uit de oorlog te horen.

De dag begon rond de klok van 09.00 uur bij Dorpskerk Eelde waar de vogels in de nabije omgeving al in alle vroegte uit volle borst zongen. Dominee Kaj van der Plas stond klaar om de eerste groep een verhaal te vertellen over de mensen die in de oorlogstijd ondergedoken hadden gezeten in de kerk. Van der Plas is inmiddels alweer 15 jaar verbonden aan de kerk in Eelde. ‘Hier hebben inderdaad onderduikers gezeten achter het orgel in de kerk in het turfhok. De Dorpskerk van Eelde bood namelijk onderdak aan onderduikers in de oorlog en ze hebben hier ongeveer een jaar gezeten. Lammert en Geert Kamstra waren broers en zonen van de koster van de Nederlands Hervormde kerk in Eelde. Hoe het ze is vergaan dat ga ik proberen uit te leggen aan de kinderen, al is natuurlijk niet alles bekend. Je moet het doen met alles wat er bewaard is gebleven uit de oorlogstijd.’

Van der Plas vertelde het verhaal even later vanuit het perspectief van de onderduikers en dat maakte het een stuk interessanter om naar te luisteren. Dichtbij onderduiken, maar niemand mocht het weten, hoe verging het hen daarbij en overleefden ze? Waar het project twee jaar geleden al in de planning stond toen de bevrijding 75 jaar geleden was, maar door corona niet door mocht gaan, kon het alsnog worden ingehaald. Dat is belangrijk legt Terra-docente Daphne Peek die op het Terra het vak Mens en Maatschappij doceert. ‘Het is al even geleden dat we de Tweede Wereldoorlog hebben behandeld in de klas, maar ze kennen de grote lijnen van hoe het is gegaan goed. Het is al heel lang geleden, maar het wordt pas echt interessant natuurlijk als je meer te weten komt over hoe het in je eigen dorp is gegaan. Er zijn ontzettend veel verhalen en herinneringen bewaard gebleven en dit is een prachtige manier om ze levend te houden. Geschiedenis is voor de leerlingen meestal niet heel concreet en tastbaar en door het zo te doen in de omgeving die de kinderen kennen, dan krijgt de geschiedenis veel meer betekenis.’

Klas 2D wist inderdaad veel over de Tweede Wereldoorlog en over veel onderwerpen waren ze het ook unaniem eens. Dat oorlog niet de manier is om problemen op te lossen, al realiseren ze zich tegelijkertijd ook dat het er ruim 75 jaar geleden heel anders aan toe ging. Burgers worden vaak het slachtoffer van oorlog terwijl een kleine groep mensen daadwerkelijk verantwoordelijk is voor het leed en de slachtoffers. Na het bezoek aan de Dorpskerk Eelde werd de reis vervolgd richting de algemene begraafplaats in Eelde waar werd uitgelegd wie Stoffer Holtjer was. Holtjer was opperwachtmeester van de Marechaussee in Eelde. Hij was een sleutelfiguur in het verzet. Door zijn functie, zijn grote netwerk én zijn contacten met de Duitsers kwam hij veel te weten. Hij kon veel onderduikers en verzetsmensen tijdig waarschuwen als arrestaties dreigden en hij leidde een zeer actieve knokploeg die bij meerdere acties was betrokken.  Stoffer werd op 18 januari 1945 gepakt als gevolg van verraad van dit informatienetwerk en hij werd in Assen in het Huis van Bewaring gevangen gezet.

Op de laatste plek aan de Onlandseweg vertelde Marten van der Molen dat er relatief veel Drenten lid waren van de Nationale Bond Landbouw en Maatschappij, een organisatie die politiek sympathiek stond tegenover de ideeën van de NSB (Nationaal Socialistische Beweging)  en later fuseerde met de NSB-organisatie Boerenfront. En ook de NSB kon in Eelde op veel sympathie rekenen: in 1935 stemde bijna één op de vijf Eeldenaren op de NSB.