100 jaar ons dorpshuis ‘Volkshuis’ voor arm en rijk

EELDE-PATERSWOLDE – ‘Ons Dorpshuis’ bestaat op 21 april 100 jaar. Dit heugelijk feit wordt niet aan voorbijgegaan.  Onlangs is het boekje ‘100 jaar Ons Dorpshuis’ gepresenteerd en verspreid onder de inwoners en op de feestdag zelf wordt een social sofa in gebruik genomen.
Ons Dorpshuis is ‘het oudste dorpshuis van Nederland’. “Ieder dorp had wel een dorpshuis, maar niet voor de volksontwikkeling”, legt voorzitter Nico Harms van Stichting Nederlands Oudste Dorpshuis 100 jaar’ uit. “De combinatie van ontmoetingsplaats en ontplooiing is uniek. Alle organisaties en verenigingen zijn door de Vereniging Ons Dorpshuis opgericht en die zijn nog actief. Dit dorpshuis heeft het dorp gevormd, dat is het grote verschil met andere dorpshuizen”.  Ons Dorpshuis is uniek in alle opzichten. Bedoeld voor de armlastige inwoners, opgezet door notabelen. En dan mag de naam Bähler- Boerma niet ontbreken. Gezina Bähler-Boerma is de oprichter van Ons Dorpshuis. Opgezet in een armoedige tijd, waarin het hard werken was. De vrije tijd van de Eeldenaar werd doorgebracht in één van de zestien (!) drank-en bierhuizen, zo staat in het eerder uitgegeven boek ‘De vereniging Ons Dorpshuis (op de 75e verjaardag) vermeld. Daar komt nog eens bij dat er rivaliteit was tussen Eelde en Paterswolde. In deze sfeer van sociale problemen en onderlinge verschillen richtte predikantsvrouw Bähler- Boerma Ons Dorpshuis op. Omdat ze zich de noden van de bevolking aantrok. Het dorpshuis moest onder meer het Eelder drankgebruik (hoogste van Nederland) tegengaan. Haar missie: een volkshuis voor arm en rijk. ‘Ons Dorpshuis en de vele deuren’  staat in het fraaie boekwerkje ‘100 jaar Ons Dorpshuis’ vermeld. Nico Harms wil er geen persoonlijk verhaal van maken- hij wil ook het ‘ons’  benadrukken- maar die verhalen…Over zijn betrokkenheid van Ons Dorpshuis. “Ik  zat in 1943 op de kleuterschool waar nu Ol Eel zit. Direct na de oorlog gingen we naar het badhuis, in Ons Dorpshuis.  Het dorpshuis had een  douche. Voor een schijntje mocht je daar gebruik van maken. Voor arbeiderskinderen een hele luxe. Na het douchen ging je naar de leeszaal. Dan moet je je voorstellen dat de boeken werden uitgegeven door het raam naar buiten. We deden mee aan de Floralia (dat later uitgroeide tot Bloemencorso), op latere leeftijd naar de instuif, de tegenwoordige jeugdsoos. Er werden plaatjes gedraaid en spelletjes gespeeld. Mijn moeder zat op breien en bij een zangclub. Toen ik in 1979 door omstandigheden mijn baan kwijtraakte ben ik er gaan werken als administrateur. Meest bijzondere gebeurde in 1980. In het kader van het 65-jarig bestaan van Ons Dorpshuis kwamen we op het idee van een tv-uitzending.  Recai was de gasleverancier. Er was net de opkomst van de kabel.  Televisie-uitzendingen gingen via tv-zendmasten. We zijn een half jaar bezig geweest om een tv-uitzending te realiseren. Het was 18 april. Recai kwam met 25 man. Het hele dorp werd bekabeld. Kabels gingen door bomen heen. Al die kabels kwamen terecht in Ons Dorpshuis. Precies op de plek waar tegenwoordig toevallig Radio Tynaarlolokaal (voorheen Loep) uitzendt. Het thema van de uitzending was energie. Dankzij Johan Franke kwamen we aan zendapparatuur, die hij had gekocht van het tweede Duitse net. Camera’s kregen we van Monique van Erp, woonachtig aan de ‘Bollenstreek’ en toenmalig omroeper van de TROS. De uitzendingen waren in zwart-wit.  Het was uniek en een hoogtepunt in het bestaan. Uniek. Ons Dorpshuis is ooit voor 1 miljoen verbouwd.  En het bedrag werd contant betaald. Welk dorpshuis  kan dit? Acht jaar geleden was er sprake van dat het gebouw zou worden afgebroken. De gemeente had plannen voor een MFA. Maar eigendom is Trias. De gemeente kan niets”. In het boekje schrijven de betrokken organisaties over hun deel in Ons Dorpshuis en over de toekomst. Of het nog wel bestaansrecht heeft. Nou, dat heeft het zeker. Het was ooit voor de gemeenschap en dat is het nog. Want het is Ons Dorpshuis. Ons, de gemeenschap van Eelde en Paterswolde. Centrum van ontwikkeling en ontmoetingsplaats. Daar waar de bibliotheek begon, de Corso ontstond, SV Actief, Landbouwschool (nu Terra) gevestigd waren.  Het is in een ander jasje gestoken en anders georganiseerd. Maar de essentie van 1915 is er nog steeds. Op 21 april wordt een bankje onthuld, een ‘social sofa’, een blijvende herinnering aan het gedachtengoed van Bähler- Boerma.  Een beter eerbetoon is er niet.