"In 1935 schreven vriendinnen elkaar, nu twittert de jeugd"

TYNAARLO – Rebecca Baldal uit Tynaarlo vond van de duizenden brieven die haar moeder in haar tienertijd schreef, een envelop met 55 brieven gericht aan een van haar vriendinnen. Rebecca besloot ze uit te geven in een boekwerk.

"Nee, het gaat niet om de persoonlijke zaken waar buitenstaanders niets aan hebben", vertelt Rebecca in de vroegere cafetaria van het dorp, dat bij een ieder bekend is als ‘Anne Patat. "Het was de eerste cafetaria in het dorp, met een trekautomaat. Als de kroketten op waren belden ze aan". Maar goed, dit verhaal gaat over Leny Hagendoorn, haar in 2010 overleden moeder (93jaar), afkomstig uit Den Haag en later verhuisd naar Eindhoven, waar ze als 18-jarige op kantoor van Philips kwam te werken en daar veel van haar brieven schreef. De tijd: de jaren ’30. "Het is grappig dat er in al die jaren niets veranderd is. Vroeger schreven vriendinnen brieven aan elkaar, tegenwoordig sms’en en twitteren ze. Het gaat over dezelfde dingen; de techniek is alleen wat veranderd. Toen mijn moeder schreef was er geen telefoon die je voor "vriendinnenpraat" gebruikte of computer. Ze schreef of typte de brieven, ook heeft ze mijn laptop eens gebruikt. Toen zei ze: "het papier is op" en was verrast dat ik met de muis scrollend meer ruimte creëerde. .Mijn moeder was vaardig met de pen. Eenmaal in Eindhoven schreef ze over het platteland daar: ‘allemaal boeren met een pet op; er was nooit een fuif’. Het waren zulke leuke brieven dat ik dacht: ik ga er een boek van maken. Kijk, dit is de envelop waar ze inzaten. Ik heb er 55 uitgetypt. De inhoud van die brieven: ‘bakvissentaal’. Mijn moeder was aanwezig. ‘Ik schrijf alleen maar over mezelf, zo ben ik en ik stuur ook een kiek van mijzelf erbij’ . Zo doet de jeugd dat tegenwoordig ook op hyves: ‘kijk naar mij, luister naar mij’. Het ging heel veel over vriendjes. Heel bijzonder was dat van al die vriendjes er zelfs een getrouwde man bij was. We hebben het over de jaren ’30. En uitgaan? ‘Pa en ma maakten ‘lawijt’ als je ’s morgens om kwart over vijf thuiskwam’. Toen ook al dus. "De taal is zo grappig. Zoals ‘ik heb een vreselijk vak beoefend: wandelen’. Ze schreef woordjes in het Duits, Engels en Frans. De overeenkomsten met toen zijn opmerkelijk. Vroeger hadden ze het ook druk. Wat dat betreft is het leven een herhaling. Kijk maar naar de mode. Mijn moeder was in die vooroorlogse tijd wel vooruitstrevend. Dan schreef ze: ‘ik ben alleen naar de bioscoop geweest. Was ik weer drie uur kwijt’. Ze rookte ontzettend veel. Dan zei ze dat ze er ‘bruine vingers van kreeg’. Modewoordjes waren er toen ook al. Ik heb ‘geijsd’, als ze een ijsje kocht. Of: ‘Ik ben nogal ‘down’. En schreef ‘so long’ (tot dan) en dat is net zoiets als ‘vet cool’. De meeste brieven waren aan haar vriendin Elly Morren gericht, die overigens niet vaak terugschreef. Ze begon altijd met ‘dear El’ (tevens titel van het boek). Over tijd gesproken. Meest opmerkelijke was toch wel dat mijn moeder als 5-jarige naar de kleuterschool moest. Ze vond het vies ruiken en wilde er niet weer heen. Toen heeft haar moeder een juf gehuurd (!) om haar te leren schrijven".

Voor belangstellenden: Het boek Dear El is in eigen beheer uitgeven.

Verkrijgbaar bij drogist Alldro, Dorpsstraat in Tynaarlo (€16,95). Te koop bij de samensteller Rebecca Baldal , gesigneerd exemplaar, Schoolstraat 3 Tynaarlo.Mevr. Bardal Tynaarlo