VRIES – Historische Vereniging Oud Vries hield vorige week woensdag een thema-avond over straatnamen, Boermarke en de Drentse taal.

Er waren twee sprekers. De heer R. Rijks vertelde over de straatnamen in Drenthe en ging uitgebreid in op het onderwerp Boermarke. Vroeger bestond Drenthe uit zes dingspelen, dat waren middeleeuwse rechtsdistricten. Dit aantal komt overeen met de zes sterren in de vlag van Drenthe. De dingspelen hadden allemaal een hoofdplaats. Vries was de hoofdplaats van het vijfde dingspel, Noordenveld. In de Franse tijd werden de dingspelen opgeheven. De dingspelen vervaardigden elk vier etten af naar de etstoel. De Etstoel was het hoogste rechtsorgaan vanaf de Middeleeuwen tot 1791. De zittingen heetten lottingen. Hier volgen nog enkele voorbeelden van straatnamen met hun betekenis: Rocht betekent rechtzitting. Boerhoorn: er werd op deze hoorn geblazen als men naar de Brink moest komen, omdat er iets aan de hand was. Schultestraat: de schulte was een regelaar, een rechterlijk functionaris op lokaal niveau tot 1811. Schepenlaan: de schepen was een toezichthouder in dienst van de schulte. Boermarke: betekent: buurmarke. Marke is het begrensde gebied van de buren, het geeft het gebied aan dat bij een dorp hoort. De boermarke is een middeleeuws collectief van grotere boeren die gezamenlijk het beheer en gebruik van hun gemeenschappelijke gronden reguleerden. De boermarke is vergelijkbaar met de huidige gemeente. De boeren hadden er elk een vastgesteld aandeel in. Dit aandeel werd waardeel genoemd. De hoeveelheid waardelen die iemand bezat bepaalde hoeveel macht hij had in de boermarke en hoeveel recht iemand had om een bepaalde oppervlakte grond te gebruiken. In Drenthe waren 108 boermarken, er zijn nog 87 over. Veel bezit is verloren gegaan aan de ruilverkaveling. Na de pauze sprak de heer A. Darwinkel over de Drentse taal. Hij liet allerlei woorden de revue passeren en vertelde hoe het woord wordt uitgesproken in verschillende delen van Drenthe en hoe het komt dat er zoveel verschillen zijn. Dat kan bijvoorbeeld met de ligging te maken hebben. Een gebied dat vlakbij een grens ligt neemt klanken over van het andere gebied. Enkele voorbeelden zijn: huis: hoes of huus ( de laatste vooral in de veendorpen), water: waeter, waoter, water, wotter, varken: zwien, varken, vaarken, suiker: suker, sukker, sokker (Roswinkel). Sommige woorden worden overal hetzelfde uitgesproken, bijvoorbeeld tafel: taofel, ui; siepel, muis: moes, schaap: schoap. Woorden die eindigen op aard worden in het Drents vaak uitgesproken als eerd, bv; waard: weerd, haard: heerd. Tenslotte deed hij nog een quiz met de zaal: hierbij werd de kennis getest over Drenthe en de Drentse taal. De eerste ronde werd gewonnen door Jantje Eleveld en de tweede ronde door Lammie Koopman. Ruim veertig mensen hebben genoten van deze leerzame avond met twee fantastische sprekers.