“Ik weet al waar ik dan met mijn moeder en zus naar toe ga”

ZUIDLAREN – Als het een beetje meezit komt de allergrootste islamitische begraafplaats van West-Europa in Zuidlaren. De stichting Bijzondere Islamitische Begraafplaatsen In Nederland (BIBIN) is van plan de nu nog particuliere begraafplaats ‘Lits de Fenix’ van Floor van Randen over te nemen en in te richten als islamitische begraafplaats. Op het 5400 vierkante meter grote perceel aan de Annerweg is plek voor 1400 eeuwigdurende graven. De intentieverklaring is door beide partijen ondertekend, BIBIN heeft nog tot 1 oktober van dit jaar om de financiën rond te krijgen. Lukt dat niet, blijft Lits de Fenix het besloten buitenverblijf van de excentrieke Amsterdammer. Ook geen punt, vindt hij zelf. De Krant van Tynaarlo sprak Van Randen op zijn ‘begraafhof’ in Zuidlaren.

Vrijdagmiddag 16:00. Floor van Randen is zojuist aangekomen vanuit Amsterdam, waar hij woont met zijn vrouw en zonen. Zijn Mitsubishi PHEV staat aan de stekker pal naast de rode beuk waarin de as van zijn overleden moeder gemetseld zit. Hij komt regelmatig naar de plek waar hij opgroeide. Doet er klusjes, zorgt ervoor dat de grasmat er keurig bij ligt en geniet vooral van de vrijheid. Geen mens die je ziet wanneer je achterop het veld bent. “Ik heb hier naast gewoond”, begint de flamboyante (hoed, jeans met de zomen eruit, overhemd, chique nachtblauw colbert, witte gympen)  Floor van Randen.

“Toen mijn ouders het huis en naast gelegen stuk grond in 1968 kochten zat er al een begraafplaatsbestemming op. ‘Doe ermee wat je wil’, zei het toenmalige gemeentebestuur van Zuidlaren tegen mijn moeder. Ze zouden het toch weer afbreken, luidde de mededeling. De gemeente was namelijk zelf van plan er een nóg veel grotere begraafplaats van te maken. Eentje die loopt vanaf het begin van de Annerweg tot ver voorbij dit perceel”, vertelt Van Randen. “Ze waren al bezig om aanwonenden uit te kopen. Absurd natuurlijk. Wie wil je hier allemaal neerleggen dan? Mijn moeder pikte het niet en ging verhaal halen bij de provincie. Die stelde haar in het gelijk. Tot grote teleurstelling van de gemeente. Je raadt het, ze kreeg nooit meer iets voor elkaar. We hebben hier met veel plezier gewoond. Mijn moeder was gek op kinderen. Toen ze eenmaal van mijn vader gescheiden was kwam haar eerste pleegkind. Vlot daarna nog veel meer. Moeder van 80 pleegkinderen was ze. Het was hier altijd een komen en gaan van vriendjes en vriendinnetjes. Gezellig man. Toen mijn moeder in 2005 overleed stond voor mij vast dat ze hier moest blijven. Ik liet haar as in een posterkoker stoppen, kapte een gat in de rode beuk die ze ooit zelf geplant had en metselde hem dicht. Die bast is over de wond gegroeid. Mijn zus ligt daar, in een sarcofaag boven de grond.” Daarna: “Kom, laten we in de tuin gaan zitten.” Van Randen pakt twee bistro stoeltjes uit een schuurtje achter op het terrein. Een klaptafeltje zet hij in het midden.

Camping

“Het was in 1995 toen ik naar de gemeente ging. Er zat nog altijd een begraafplaatsbestemming op. Het leek mij leuk om er iets anders mee te doen. Een camping leek me wel wat. Hoe mooi kan het zijn? Midden in Zuidlaren en toch heel besloten. Viel niet over te praten. Jaren daarna heb ik nog eens een poging gedaan. Heb ik een maquette laten maken met 76 seniorenappartementen met balkons van 35 vierkante meter. Het idee was dat mensen daar een tuintje konden maken. Vinden oudere mensen mooi, een tuintje met wat planten en boompjes. Een vastgoedontwikkelaar uit Overijssel wilde de boel wel bouwen. Hij zag het helemaal zitten. Ik werd uitgelachen bij de gemeente. Die malle Van Randen met z’n wilde ideeën. Toen dacht ik, prima, dan maken we er een begraafplaats van waar je net als vroeger eeuwig kunt blijven liggen. Mocht ook niet. Snap jij het nog? Ik ben jaren bezig geweest met advocaten om het voor elkaar te krijgen zonder resultaat. Tot ik een heel goeie tegenkwam. ‘Dat hebben we zo voor elkaar’, verzekerde hij me. Hij kreeg gelijk. Binnen drie maanden was het geregeld. Toen heb ik het hele gebied omheind met schuttingen. Ophef natuurlijk. Wat ik wel aan het doen was. Dat gaat zo maar niet, zei een ambtenaar van de gemeente. Zeker wel, riep ik. ‘Kijk maar, je boort een gat in de grond en draait er een paal in.’ Het perceel is nog steeds vergunningsvrij. Ze konden me niets maken.”

Islamitische begraafplaats

Het idee achter begraafhof Lits de Fenix was dat je helemaal zelf mag weten hoe je begraven wilt worden. En dat je er eeuwig mag blijven liggen. “Mensen er weer uitspitten, dat moet je toch niet willen? Ik wilde het perceel opdelen in verschillende kamers. De ‘Fabrice kamer’, waar allemaal kunstwerken van de kunstenaar Fabrice hangen, wil iemand zich op zijn motor in laten gieten in plexiglas komt –ie in de ‘Bijzondere kamer’. Met daarvoor een  bord dat betreden in verband met choquerende beelden op eigen risico is.  Ik ben er vijf jaar mee bezig geweest. Heb open dagen georganiseerd, informatiebijeenkomsten, maar kreeg het niet van de grond. Toen bedacht ik dat er in Nederland bijna geen islamitische begraafplaatsen zijn. Laten we wat woestijnzand komen, kleden de boel aan volgens islamitische gebruiken en mensen kunnen zich laten begraven in de richting van Mekka, mooi plan toch? Via mijn broer in Spanje kwam ik in contact met een imam. Hij was verbonden aan een moskee in Marbella waar ook de koninklijke familie uit Saoedi Arabië kwam. Op vrijdag zou hij preken, wist mijn broer. Ik pakte het vliegtuig en zat vrijdag in de moskee. De imam nam ons mee naar prins Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed, nu de koning van Saoedi Arabië. Dat gesprek duurde anderhalve minuut. De prins praat niet met ongelovigen.”

Het verhaal van Van Randen klinkt als een avontuur in een spannend jongensboek. “Wel werden we uitgenodigd om iets te eten op het koninklijk paleis in Marbella. Via een bochtig weggetje kwamen we uit bij een poort. Twee jongens met Kalasjnikovs stonden ervoor. Eenmaal binnen stond er een lange tafel vol eten op ons te wachten. De koninklijke familie zat net als de consul van Saoedi Arabië van Spanje van aan tafel. We vertelden de consul over het plan van de begraafplaats. Hij maakte ons duidelijk dat er niet met ongelovigen over begraafplaatsen gesproken wordt. En dat als de koning opstaat, het diner voorbij is. We hebben nooit meer iets gehoord. Het islamietenplan liep leeg. Ik was er wel klaar mee. Een privé-vakantieoord is ook prima.”

BIBIN

Een jaar of drie geleden kwam het plan voor een islamitische begraafplaats opnieuw op tafel. Floor van Randen kreeg van zijn oom uit Groningen een briefje. Iets over BIBIN. ‘Is dit iets voor jou?’, stond erop. Zo is het balletje gaan rollen. We zijn inmiddels 3 jaar met elkaar in gesprek. Zaken doen met Arabieren gaat over vertrouwen. Ik heb ze twee jaar de gelegenheid gegeven om de financiën rond te krijgen. Nu is geld meestal geen probleem bij Arabieren, maar het mag geen geld uit het buitenland zijn. Vindt de overheid niet goed. Het geld moet bij verschillende moskeeën vandaan komen. Of ik er vertrouwen in heb? We gaan het zien. We hebben het contractueel laten vast leggen. 1 oktober 2019 is de passeerdatum. BIBIN verzekert dat het gaat lukken. Waar ik met mijn moeder en zus naar toe ga als het begraafhof verkocht wordt? Daar heb ik een heel leuk plan voor. Vraag me dat na 1 oktober maar.”

Vijf Islamitische begraafplaatsen

Een groot deel van het geld om de begraafplek te kopen is al binnen, volgens een woordvoerder van de stichting Bijzondere Islamitische Begraafplaatsen in Nederland. Om de laatste euro’s binnen te harken houdt BIBIN een tv-actie die drie dagen lang (24,25 en 26 mei) wordt uitgezonden op het internetkanaal van Islaam TV. Mensen die doneren doen dat zonder tegenprestatie. Ze kunnen geen grafrechten ontlenen aan de gift. Op de website van BIBIN staat ook een oproep voor donatie. Ook valt er te lezen dat de begraafplaatsen enkel bedoeld zijn voor moslims, dat ze er eeuwige rust hebben en dat door de noord-zuid grafligging het gezicht van de overledene naar het zuidoosten gericht is. De ambitie van BIBIN is om vijf islamitische begraafplaatsen in Nederland te realiseren: in Noord-Holland, Zuid-Holland, Brabant, Utrecht en Zuidlaren. De begraafplaats in Zuidlaren heet Riyad al Jannah. Er is plek voor 1400 graven. Een plekje op Riyad al Jannah kost 3000 euro exclusief btw. Daarvoor heb je een graf, bekisting en een grafsteen. Ook zit het onderhoud van het graf bij de prijs in.